جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
554
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
دار الشوراى دولتى - بعد از قصر به سراغ وزيران اصلى دستگاه سلطنت مىروم . شاه در مهمات امور اسما بوسيلهء شوراى دولتى مدد مىيابد كه عدهء اعضاى آن كم و زياد مىشود و درحالحاضر سى نفر است كه خود شاه آنها را تعيين مىكند . برجستهترين آنها كسانىاند كه تصدى امور وزارتخانهاى را برعهده دارند . ادارات به طرز نيمه اروپائى طبقهبندى و نامگذارى شده است . هرچند كه تراكم چندين اداره كه كارشان كمترين ارتباطى باهم ندارد و در دست شخص واحدى جمع شده است تفاوت كلى آن با نمونههاى اروپائى است كه مقايسه كردن اين شورى با كابينههائى كه بر طبق قوانين اساسى غربى تشكيل يافته است و وجه ارتباطى بين اين دو نيست اشتباه محض خواهد بود و شايد با تنها دستگاهى كه قابل قياس است و گويا از روى نمونهء آن ترتيب يافته باشد شوراى امپراتورى روسيه است . طرح امور شورى - بعد از بازگشت شاه از سفر اول اروپا شوراى دولتى به صورت فعلى پابرجا شد ، در آن موقع شاه دستخطى به نام دبير شورى صادر و صلاحيت كار آن را به شرح ذيل اعلام كرد : تشكيل يافتن مرتب شوراى دولتى حائز اهميت بسيار است و وجودش براى دولت ضرورى است . علاقهء ما اين است كه اين شورى مرتبا تشكيل و درست اداره شود . چون ارادهء ما اين است كه اختيارات بىپايان و نفوذ سرشار در حق آن قائل شويم بنابراين وظيفه داريد كه مراتب ذيل را به شورى ابلاغ كنيد تا اساس كار آن به شمار آيد : 1 - چون امور دولتى گوناگون است و علاقهء ما هم اين است كه همهء آنها با سرعت رسيدگى شود تصميمات ما هرچه زودتر به مرحلهء اجرا درآيد ، جلسات دوگانه هفتگى كافى نيست . ازاينرو در آينده شورى هفتهاى سه بار تشكيل خواهد يافت . 2 - اعضاى شورى آزادى تام بيان دارند و ايشان نبايد از چيزى بيمناك باشند و بايستى با رعايت بىطرفى كامل در كارها غور نمايند . هرگاه يكى از